Νομοθεσία

Νέο πλαίσιο αυτοκατανάλωσης: τι αλλάζει στα φωτοβολταϊκά για σπίτια και επιχειρήσεις

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας αναμορφώνει τους κανόνες για όσους παράγουν ρεύμα για δική τους χρήση. Για πρώτη φορά επιτρέπονται μικρά φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι και μπαταρίες χωρίς φωτοβολταϊκό. Δείτε τι ισχύει, ποιους αφορά και από πότε.

Ποιους αφορά και γιατί αλλάζει το πλαίσιο

Οι νέοι κανόνες απευθύνονται σε όποιον θέλει να καλύπτει μέρος ή το σύνολο της κατανάλωσής του με δική του παραγωγή: νοικοκυριά, επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες, ενεργειακές κοινότητες, δήμους και φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, παρόχους ύδρευσης, αλλά και κάθε άλλο δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα. Ισχύουν τόσο στο διασυνδεδεμένο σύστημα όσο και στα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά.

Η αλλαγή εντάσσεται στον τριετή οδικό χάρτη για τη μείωση του ενεργειακού κόστους, που ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ ως μέρος της «Συμφωνίας για Πρόοδο και Ευημερία». Στόχος είναι να διορθωθούν δυσλειτουργίες που εμφανίστηκαν στην εφαρμογή των προηγούμενων ρυθμίσεων και οι διαδικασίες να γίνουν απλούστερες και πιο ευέλικτες. Πριν πάρει την τελική του μορφή, το σχέδιο πέρασε από δημόσια διαβούλευση 15 ημερών.

Οι σημαντικότερες αλλαγές με μια ματιά:

• φωτοβολταϊκά μπαλκονιού με μέγιστη ισχύ παραγωγής 800 W, αποκλειστικά για ιδιοκατανάλωση
• αυτόνομα συστήματα αποθήκευσης (μπαταρίες) που δεν εγχέουν ενέργεια στο δίκτυο
• ξεχωριστή διαδικασία αυτοκατανάλωσης για ΟΤΑ, νομικά πρόσωπα του δημόσιου τομέα και κοινωφελή ιδρύματα
• δυνατότητα εκπροσώπησης καταναλωτών ενός σχήματος αυτοκατανάλωσης που έχουν διαφορετικούς προμηθευτές
• υπό προϋποθέσεις, μετάβαση από ένα σχήμα σε άλλο και σύνδεση μίας παροχής με περισσότερους από έναν σταθμούς
• απλούστερες και σαφέστερες διαδικασίες για όλα τα σχήματα

Πώς λειτουργεί η αυτοκατανάλωση στην πράξη

Η βασική ιδέα μένει ίδια: η ενέργεια που παράγει το φωτοβολταϊκό καταναλώνεται πρώτα επιτόπου. Ό,τι περισσεύει είτε διοχετεύεται στο δίκτυο με αποζημίωση είτε, αν υπάρχει μπαταρία, αποθηκεύεται για αργότερα. Έτσι αγοράζετε λιγότερη ενέργεια από τον προμηθευτή σας και μειώνονται τόσο ο λογαριασμός όσο και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Ας πάρουμε το παράδειγμα ενός φούρνου με φωτοβολταϊκό χωρίς μπαταρία. Όσο λειτουργεί, αξιοποιεί απευθείας την παραγωγή. Όταν η παραγωγή ξεπερνά την κατανάλωση, το πλεόνασμα πηγαίνει στο δίκτυο και αποζημιώνεται με βάση τα έσοδα της Αγοράς Επόμενης Ημέρας. Όταν δεν επαρκεί, η διαφορά αγοράζεται από το δίκτυο με το τιμολόγιο του προμηθευτή.

Αν ο ίδιος φούρνος προσθέσει μπαταρία, η εικόνα αλλάζει. Με κατανάλωση 100 kWh και παραγωγή 120 kWh σε μια περίοδο, οι 100 kWh καλύπτουν απευθείας τις ανάγκες του. Οι 20 kWh που περισσεύουν αποθηκεύονται ή εγχέονται στο δίκτυο, ανάλογα με τη ρύθμιση του συστήματος, και χρησιμοποιούνται όταν πέσει η παραγωγή. Αποτέλεσμα: υψηλότερο ποσοστό ιδιοκατανάλωσης και λιγότερη ενέργεια από το δίκτυο. Ο συνδυασμός σταθμών αυτοκατανάλωσης με αποθήκευση προβλέπεται ρητά, με συγκεκριμένους τεχνικούς όρους.

Σε μια κατοικία η λογική είναι ίδια. Για τα οικιακά φωτοβολταϊκά έως 10,8 kW υπάρχει επιπλέον ειδικό πρόγραμμα, στο οποίο η χρηματική αξία της ενέργειας που περισσεύει πιστώνεται στον εκκαθαριστικό λογαριασμό ρεύματος. Περισσότερα για τον μηχανισμό συμψηφισμού θα βρείτε στο άρθρο μας για το Net Billing 2026.

Φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι: έως 800 W

Η πιο εντυπωσιακή καινοτομία είναι τα λεγόμενα «φωτοβολταϊκά μπαλκονιού»: μικρά συστήματα για μπαλκόνι ή βεράντα, που μειώνουν τον λογαριασμό χωρίς μεγάλη εγκατάσταση, όπως ήδη γίνεται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία. Το όριο είναι 800 W μέγιστης ισχύος παραγωγής και έως 1.000 W εγκατεστημένης ισχύος. Στην πράξη, δηλαδή, η ονομαστική ισχύς των πάνελ μπορεί να είναι λίγο μεγαλύτερη από την ισχύ που αποδίδει το σύστημα στην εγκατάσταση του σπιτιού. Επιτρέπεται και ο συνδυασμός με μπαταρία, πάντα μόνο για ιδιοκατανάλωση.

Δεν απαιτείται κλασική αδειοδότηση. Αρκεί ηλεκτρονική ενημέρωση μέσω ειδικής ψηφιακής πύλης του ΔΕΔΔΗΕ, η οποία αναμένεται να λειτουργήσει έως το τέλος του έτους. Για την προστασία του δικτύου και των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων τίθενται τέσσερις προϋποθέσεις:

• Προδιαγραφές ασφαλείας: ο ΔΕΔΔΗΕ, σε συνεργασία με τον ΕΛ.Ο.Τ., θα εκδώσει προδιαγραφές για την εγκατάσταση, τη σύνδεση και τη λειτουργία των συστημάτων. Η τήρησή τους θα βεβαιώνεται με υπεύθυνη δήλωση μηχανικού ή εγκαταστάτη.
• Έξυπνος μετρητής: τοποθετείται υποχρεωτικά από τον ΔΕΔΔΗΕ, ώστε να παρακολουθούνται η λειτουργία του συστήματος και η συμπεριφορά του δικτύου.
• Ενεργή ΥΔΕ: η παροχή στην οποία συνδέεται το σύστημα πρέπει να έχει σε ισχύ Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη.
• Περιοχές χωρίς περιθώριο: ο ΔΕΔΔΗΕ μπορεί να ορίζει τμήματα του δικτύου που δεν αντέχουν πρόσθετη παραγωγή και να απαγορεύει εκεί τη σύνδεση νέων συστημάτων μπαλκονιού.

Προσοχή στο χρονοδιάγραμμα: η εγκατάσταση και η σύνδεση επιτρέπονται μόνο αφού αναρτηθούν οι προδιαγραφές ασφαλείας στην ιστοσελίδα του ΔΕΔΔΗΕ, κάτι που προβλέπεται έως τις 31 Οκτωβρίου 2026. Μέχρι τότε δεν συνιστούμε αγορά έτοιμου κιτ, αφού δεν είναι βέβαιο ότι θα καλύπτει τις τελικές απαιτήσεις.

Μπαταρίες: μαζί με φωτοβολταϊκό ή και μόνες τους

Για τους σταθμούς αυτοκατανάλωσης με σύστημα αποθήκευσης, το νέο πλαίσιο ξεκαθαρίζει τρία πράγματα: τα όρια ισχύος της μπαταρίας σε σχέση με τη συμφωνημένη ισχύ της παροχής ή την ισχύ του σταθμού, τους όρους για την έγχυση και την απορρόφηση ενέργειας από και προς το δίκτυο, και τη διαδικασία αδειοδότησης που ακολουθείται.

Η μεγάλη αλλαγή όμως είναι ότι, για πρώτη φορά, μπορείτε να εγκαταστήσετε μπαταρία χωρίς να διαθέτετε φωτοβολταϊκό ή άλλο σταθμό ΑΠΕ. Η μπαταρία φορτίζει από το δίκτυο και καλύπτει μόνο τις δικές σας καταναλώσεις. Σε συνδυασμό με δυναμικό τιμολόγιο, αυτό σημαίνει φόρτιση τις ώρες που το ρεύμα είναι φθηνό και χρήση της αποθηκευμένης ενέργειας όταν η τιμή ανεβαίνει.

Για τις αυτόνομες μπαταρίες προβλέπονται απλοποιημένη αδειοδότηση, σαφείς όροι εγκατάστασης και σύνδεσης, απαλλαγή των καταναλωτών χαμηλής τάσης από την υποχρέωση εγγυητικής επιστολής και απόλυτη προτεραιότητα στην εξέταση των αιτήσεων από τον αρμόδιο Διαχειριστή. Αν εξετάζετε αυτή τη λύση, δείτε πρώτα πώς διαστασιολογούμε σωστά μια μπαταρία, γιατί το μέγεθος κρίνει σε μεγάλο βαθμό αν η επένδυση αποσβένεται.

Δήμοι, δημόσιοι φορείς και κοινωφελή ιδρύματα

Θεσπίζεται ξεχωριστή διαδικασία για ΟΤΑ, νομικά πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου τομέα και κοινωφελή ιδρύματα, ώστε να αξιοποιούν τον ταυτοχρονισμένο (net billing) και τον εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό (virtual net billing). Οι φωτοβολταϊκοί σταθμοί μπορούν να καλύπτουν, για παράδειγμα, σχολεία, κέντρα υγείας και νοσοκομεία, αθλητικές εγκαταστάσεις, δίκτυα οδοφωτισμού, καθώς και εγκαταστάσεις ύδρευσης και αποχέτευσης.

Το όφελος θα εμφανίζεται απευθείας στους λογαριασμούς ρεύματος των φορέων ως έκπτωση, μειώνοντας άμεσα το λειτουργικό τους κόστος.

Όλα τα σχήματα συμψηφισμού, με περισσότερη ευελιξία

Το πλαίσιο καλύπτει όλες τις μορφές αυτοκατανάλωσης: τον ενεργειακό συμψηφισμό (net metering) και την εικονική του εκδοχή (virtual net metering), τον ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό (net billing) και τον εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό (virtual net billing). Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία, προβλέπει επίσης συλλογική αυτοκατανάλωση από περισσότερους καταναλωτές μαζί, καθώς και σταθμούς που ανήκουν σε τρίτο ή τους διαχειρίζεται τρίτος.

Στην πράξη κερδίζετε ευελιξία: υπό προϋποθέσεις μπορείτε να αλλάξετε σχήμα ή να συνδέσετε την ίδια παροχή με περισσότερους από έναν σταθμούς, ενώ οι συμβάσεις συμψηφισμού με τον προμηθευτή θα υπογράφονται πιο γρήγορα και με λιγότερη γραφειοκρατία.

Τι γίνεται με τα έργα net billing που δεν έχουν ολοκληρωθεί

Όσοι έχουν ήδη ξεκινήσει σταθμό net billing ή virtual net billing δεν χάνουν τη σύνδεσή τους λόγω της αλλαγής. Αν έχει εκδοθεί Οριστική Προσφορά Σύνδεσης ή έχει υπογραφεί Σύμβαση Σύνδεσης, αλλά ο σταθμός δεν πρόλαβε να τεθεί σε λειτουργία πριν από τη δημοσίευση του νέου πλαισίου, η διάρκεια ισχύος τους ξεκινά από την αρχή. Έτσι υπάρχει χρόνος να ολοκληρωθεί η κατασκευή χωρίς αιφνιδιασμούς.

Ψηφιακό μητρώο και έξυπνοι μετρητές

Στο παρασκήνιο, η διαχείριση περνά σε ψηφιακή βάση. Το Ηλεκτρονικό Μητρώο Αυτοκαταναλωτών Ενέργειας θα συγκεντρώνει και θα ενημερώνει ηλεκτρονικά τα στοιχεία αυτοκαταναλωτών, παροχών και σταθμών, ενώ οι έξυπνοι μετρητές θα καταγράφουν τις μετρήσεις σε πραγματικό χρόνο. Αυτό σημαίνει ακριβέστερο συμψηφισμό, ταχύτερη ανταλλαγή στοιχείων μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, καλύτερη εποπτεία των συστημάτων και, κυρίως, λιγότερη γραφειοκρατία και μικρότερους χρόνους αδειοδότησης.

Από πότε ισχύουν οι αλλαγές

Το νέο πλαίσιο γίνεται πλήρως λειτουργικό με τη δημοσίευση της σχετικής Υπουργικής Απόφασης. Από εκεί και πέρα, νοικοκυριά, επιχειρήσεις, επαγγελματίες, αγρότες, ενεργειακές κοινότητες, δήμοι, φορείς της Γενικής Κυβέρνησης και κοινωφελή ιδρύματα μπορούν να εγκαταστήσουν σταθμό αυτοκατανάλωσης με ή χωρίς μπαταρία, ή ακόμη και μόνο μπαταρία, και να συμψηφίζουν την κατανάλωσή τους.

Εξαίρεση αποτελούν τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού: η εγκατάσταση και η σύνδεσή τους ξεκινούν μετά την ανάρτηση των προδιαγραφών ασφαλείας από τον ΔΕΔΔΗΕ, η οποία έχει προγραμματιστεί έως τις 31 Οκτωβρίου 2026.

Η ματιά του μηχανικού: τι να ελέγξετε πριν αποφασίσετε

Το νέο πλαίσιο ανοίγει περισσότερους δρόμους, αλλά η σωστή επιλογή εξαρτάται από το προφίλ κατανάλωσής σας. Ένα φωτοβολταϊκό μπαλκονιού των 800 W καλύπτει μικρό μέρος της κατανάλωσης ενός σπιτιού, κυρίως φορτία που λειτουργούν συνεχώς μέσα στη μέρα, όπως το ψυγείο ή ο router. Για ουσιαστική μείωση του λογαριασμού, ένα σύστημα στη στέγη ή στην ταράτσα παραμένει η αποδοτικότερη λύση.

Πριν από οποιαδήποτε κίνηση, ελέγξτε αν η ΥΔΕ της παροχής σας είναι σε ισχύ, ποια είναι η συμφωνημένη ισχύς της παροχής (σε σχέση με αυτή ορίζονται τα όρια ισχύος της μπαταρίας), αν έχετε δυναμικό τιμολόγιο και ποιες ώρες καταναλώνετε περισσότερο. Με αυτά τα στοιχεία, μια ενεργειακή μελέτη δείχνει με αριθμούς αν σας συμφέρει φωτοβολταϊκό, μπαταρία ή ο συνδυασμός τους, και ποιο σχήμα συμψηφισμού σας ταιριάζει. Δείτε επίσης πώς αναλαμβάνουμε την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε κατοικίες και επιχειρήσεις.

Πηγή: Newsroom, Οικονομικός Ταχυδρόμος, «Αυτοκατανάλωση από νοικοκυριά και επιχειρήσεις – Τι αλλάζει, ποιους αφορά σε 11 ερωταπαντήσεις» (ot.gr, 14 Σεπτεμβρίου 2026). Οι ερωταπαντήσεις του πρωτότυπου άρθρου συντάχθηκαν από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.